Symbolen en elementen in processtroomdiagrammen
De meest gebruikte symbolen voor processtroomdiagrammen zijn afkomstig van instanties zoals de International Organization for Standardization (ISO 10628 – Stroomschema's voor procesinstallaties, algemene regels), het Deutsches Institut für Normung (DIN) en het American National Standards Institute (ANSI). Veel bedrijven gebruiken echter hun eigen symbolen, die vaak vergelijkbaar zijn, maar in details kunnen verschillen.
Een uitgebreide lijst met gestandaardiseerde symbolen vind je in onze gids met symbolen voor processtroomdiagrammen.
Een standaard processtroomdiagram voor een proces met één installatie bevat de volgende elementen:
- Belangrijke apparatuur: inclusief namen en identificatienummers. Voorbeelden zijn compressoren, mengers, vaten, pompen, boilers en koelers.
- Procesleidingen: transporteren het product, meestal vloeistoffen, tussen de verschillende apparaten.
- Process flow richting
- Regelkleppen en proceskritische kleppen
- Belangrijke bypass- en recirculatiesystemen
- Operationele gegevens: zoals druk, temperatuur, dichtheid, massastroom en massa-energiebalans. Waarden omvatten vaak minimum-, normale en maximumwaarden.
- Samenstelling van vloeistoffen
- Processtroomnamen
- Aansluitingen met andere systemen
Wat zet je niet in een processtroomdiagram?
Meestal worden deze gedetailleerdere zaken weggelaten:
- leidingklassen en leidingnummers
- Instrumenten voor procescontrole
- Kleine bypasskleppen
- Isolatie- en afsluitkleppen
- Onderhoudsontluchtingen en -afvoeren
- Overdrukventielen en veiligheidskleppen
- Informatie over codeklassen
Andere soorten processtroomdiagrammen
Als een diagram meerdere processtappen in een fabriek moet weergeven, wordt het meer een overzicht met minder details. Dit worden ook wel blokstroomdiagrammen of schematische stroomdiagrammen genoemd. Elk blok staat voor één apparaat of één fase in een proces. Een rechthoek wordt meestal gebruikt om een apparaat aan te duiden en labels illustreren de functie. De processtroom wordt doorgaans van links naar rechts weergegeven en pijlen geven de stroomrichting aan.
Een leiding- en instrumentatiediagram (P&ID) is technischer van aard en beschrijft mechanische details voor leidingontwerpers, elektrotechnici, instrumentatietechnici en andere technische experts voor wie deze informatie belangrijker is dan de details van een proces. In P&ID's worden de conceptuele aspecten van een PFD overgenomen. Er wordt gedetailleerde informatie toegevoegd over de apparatuur, de procesvolgorde, proces- en hulpleidingen, bypassleidingen, instrumenten, kleppen, ontluchtingen, afvoeren en andere onderdelen.
